Hai bảy¶
Khi tôi 17, lần đầu tiên trong đời tôi mất danh hiệu học sinh giỏi. Không phải vì Toán, không phải vì Lý hay Hoá, mà vì... Văn. Một cú trượt tưởng chừng rất nhỏ, nhưng với tôi lúc đó lại là một cú đánh khá mạnh vào niềm tự hào của một đứa học sinh vốn quen với thành tích. Tôi còn nhớ rất rõ cảm giác chán ngán mỗi lần mở sách giáo khoa Ngữ văn: phải đọc một tác phẩm dày đặc chữ, rồi loay hoay tìm xem “tác giả muốn nói gì”, sau đó ép mình rút ra “bài học cho cuộc sống”. Viết văn đối với tôi khi ấy không khác gì một cực hình. Làm sao có thể ngồi nghiêm túc hơn một tiếng đồng hồ để lấp đầy mấy trang giấy thi bằng những điều mà chính mà không cảm được?
Thế nhưng, mười năm sau, tôi đang ngồi trước máy tính, gõ cọc cạch từng dòng chữ này. Không phải để đi thi, không phải để lấy điểm, mà để kể lại câu chuyện của chính mình. Nhìn lại, tôi nhận ra mình đã thay đổi - nó không nằm ở kỹ năng viết, mà ở cách tôi nhìn cuộc đời và chính bản thân mình.
17 tuổi, thế giới của tôi rất nhỏ. Tôi thích ru rú ở nhà, quen thuộc với chiếc màn hình máy tính và những trận game kéo dài. Bạn bè rủ đi chơi, tôi thường từ chối với lý do “bận học”, trong khi thực tế là tôi đang ở nhà, chìm trong một thế giới ảo an toàn và dễ kiểm soát. Tôi sợ bước ra ngoài, sợ những điều không đoán trước, sợ phải đối diện với sự khác biệt. Khi ấy, tôi không nhận ra rằng mình đang tự giới hạn chính mình trong một chiếc hộp rất hẹp.
Rồi thời gian trôi qua, từng chút một, tôi bắt đầu bước ra ngoài nhiều hơn. Tôi đã đi tới vùng cực Bắc của Tổ quốc, đứng trước núi non hùng vĩ và nhận ra đất nước mình rộng lớn đến nhường nào. Tôi đã tới cực Đông, nơi mặt trời ló rạng sớm nhất trên dải đất hình chữ S, để cảm nhận một buổi bình minh không chỉ bằng mắt mà bằng cả sự rung động bên trong. Tôi cũng đã lên Tây Nguyên, đứng giữa những cao nguyên bạt ngàn, nghe gió thổi qua rừng cà phê, và học cách lắng nghe sự tĩnh lặng. Thậm chí, tôi có dịp ra hải ngoại, chứng kiến sự tiến bộ của xã hội, và nhận ra rằng thế giới còn rộng hơn rất nhiều so với những gì tôi từng tưởng tượng. Càng đi nhiều, tôi càng thấy mình nhỏ bé. Nhưng chính trong sự nhỏ bé ấy, tâm trí tôi được mở rộng.
Năm 17 tuổi, tôi cũng đứng trước một ngã rẽ quan trọng khác: chuyển từ học sinh khối A sang khối B. Từ Toán – Lý – Hoá, tôi bước sang Toán – Hoá – Sinh. Đó không chỉ là sự thay đổi tổ hợp môn học, mà là sự thay đổi cách tư duy. Từ chỗ quen với những con số chính xác, những đáp án rõ ràng, tôi phải làm quen với việc ghi nhớ, hệ thống hoá, và chấp nhận những điều không phải lúc nào cũng có một lời giải duy nhất. Khi ấy, chọn ngành học là một bài toán không dễ. Tôi từng nghĩ mình sẽ trở thành dân IT, gắn bó với máy móc và logic. Nhưng cuối cùng, tôi lại bước vào con đường y khoa, một con đường gắn với con người, với thân phận mong manh, với nỗi đau và hy vọng.
Giờ đây, ở tuổi 27, tôi là một bác sĩ. Nhìn lại, tôi không thể nói rằng mọi lựa chọn của mình đều rõ ràng ngay từ đầu. Có những bước đi tôi chọn trong mơ hồ, có những quyết định tôi đưa ra trong lo lắng. Và đôi khi tôi tự hỏi: mười năm tới thì sao? Liệu tôi có tiếp tục chuyển hướng một lần nữa không? Liệu tôi có còn đứng ở vị trí hiện tại, hay sẽ rẽ sang một con đường hoàn toàn khác?
Một thập kỷ - không quá dài, nhưng cũng không hề ngắn. Tôi từng viết ra một kế hoạch 10 năm rất nghiêm túc, đặt bút xuống giấy với những mục tiêu rõ ràng, những cột mốc cụ thể. Rồi theo thời gian, bản kế hoạch ấy thất lạc lúc nào không hay. Nhưng tôi biết chắc một điều: con người mà tôi vẽ ra trong bản kế hoạch năm đó rất khác với con người tôi của hôm nay. Có những điều tôi từng cho là quan trọng, giờ đây không còn nữa. Và cũng có những điều tôi chưa từng nghĩ tới, nay lại trở thành trung tâm cuộc sống.
Vậy đến năm 37 tuổi, tôi sẽ thế nào? Tôi có viết được một quyển sách không? Tôi còn ở Việt Nam hay đã ra nước ngoài? Tôi vẫn hành nghề y, hay đang bước đi trên một con đường hoàn toàn khác? Tôi không biết. Và có lẽ, tôi cũng không cần phải biết hết. Bởi càng lớn lên, tôi càng học được cách chấp nhận sự không chắc chắn như một phần tất yếu của đời sống.
Có một điều tôi tin chắc hơn trước đây: cuộc đời tôi không chỉ là chuỗi những lựa chọn ngẫu nhiên. Nhìn lại những khúc quanh, những lần đổi hướng, những mất mát và cả những bất ngờ, tôi dần nhận ra có một bàn tay âm thầm dẫn dắt tôi. Tôi tin rằng Chúa có một kế hoạch đặc biệt cho cuộc sống của tôi - một kế hoạch không phải lúc nào cũng dễ hiểu, nhưng là một kế hoạch tốt đẹp.
“Vì chính Ta biết các kế hoạch Ta định làm cho các ngươi – sấm ngôn của ĐỨC CHÚA - kế hoạch thịnh vượng, chứ không phải tai ương, để các ngươi có một tương lai và một niềm hy vọng.” (Gr 29,11)